Türk Devri Yap‎lar‎ - Camiler-

• Ortahisar Fatih Camii:
  
  Ortahisar mahallesinde yeni kültür merkezinin bat‎s‎nda yer al‎r. Bizans dِneminin Trabzon'daki en ِnemli dini yap‎s‎ olan Chrisokephalos Kilisesi, bugün Trabzon'da Osmanl‎ sanat‎n‎n en iyi süsleme ِrneklerinin yans‎t‎ld‎ً‎ camii olarak kullan‎lmaktad‎r.
  
  Yap kilise olarak ilk kez 10.yy.da in‏a edilmi‏,12,13ve 14.yüzy‎llarda onar‎m ve ilaveler gِrmü‏tür. Roma dِneminde yerinde bir tap‎nak olduًundan sِz edilir. Kuzey giri‏inde yer alan فyon ba‏l‎kl‎ iki sütun bu dِneme ait olabilir. Komnenos krall‎ً‎ dِneminde(13 v3 14 yy.lar.) metropolit kilisesi olarak kullan‎lm‎‏, krallar‎n taç giyme tِreni burada yap‎lm‎‏t‎r.
  
  Zeminde büًün dِ‏eme alt‎nda kalm‎‏ olan büyük boyutlu "opussectile" tarz‎nda bir mozaik süsleme, duvardalardaki s‎va alt‎nda da freskler bulunmaktad‎r
  
  Yap‎ Trabzon'un 1461 y‎l‎ndaki fethinden sonra camiye dِnü‏türülen ilk kilisedir.(1463) Fatih Sultan Mehmed'in fetihten sonraki ilk cuma namaz‎n‎ burada k‎lm‎‏ olmas‎ kuvvetle muhtemeldir.
  
  Bu dِnemde ilave edilen ah‏ap mimber ve ta‏ mihrap Osmanl‎ sanat‎n‎n çok iyi birer ِrneًidir. Ayr‎ca Caminin iç ve d‎‏ duvarlar‎ndaki Osmanl‎ca kitabeler iyi birer hat sanat‎n‎ yans‎t‎rlar.
  
   

• Yeni Cuma Camii:
  
  Yeni Cuma mahallesinde, Bizans dِneminde Trabzon kentinin koruyucu azizi olduًuna inan‎lan st.Eugenios'a atfen yap‎lm‎‏t‎r. Bügünkü bina 13. ve 14.yy.lara ait olmakla birlikte ilk in‏as‎n‎n daha erken bir tarihe inmesi muhtemeldir.
  
  Haç planl‎ olan yap‎n‎n doًudaki apsislerinden ortadaki d‎‏tan be‏ kِ‏elidir ve üzerinde kabartma olarak kartal ve güvercin tasvirleri vard‎r. Fetihten sonra camiye dِnü‏türülerek kuzeydeki giri‏ mekan‎ ve minare ilave edilmi‏tir. Mihrab‎ ta‏ i‏çilikli, ah‏ap mimberi ise sadedir. Ayr‎ca caminin kalem i‏i süslemeleri birinci s‎n‎f i‏çiliًe sahip olup gِrülmeye deًerdir.
  
   
• Gülbahar Hatun Camii :
  
  Annesi Gülbahar Hatun'un an‎s‎na Yavuz Sultan Selim taraf‎ndan 16.yy.‎n ilk çeyreًinde (1514) yapt‎r‎lm‎‏t‎r. Zaman‎nda medrese, mektep, imaret ve hamam yap‎lar‎n‎da kapsayan büyük bir külliye içinde yer al‎yordu. Toplum hizmetinde birçok vakf‎ olduًu anla‏‎lan bu deًerli osmanl‎ hatununun birçok vakf‎ gibi buradaki külliyenin de diًer yap‎lar‎ günümüze ula‏amam‎‏t‎r.
  
  Camii, be‏ küçük kubbe ile ِrtülü be‏ bِlümlü son cemeat yeri,büyük tek kubbe ile ِrtülü harem k‎sm‎ ile doًu ve bat‎daki üzeri kubbeli birer zaviye odas‎ndan meydana gelmi‏tir.Son cemaat yerindeki mermer sütunlar‎n ba‏l‎klar‎ stilize baklava motifidir. Mihrap ve mimberi de mermerlerden olan Caminin mimberi sade i‏çiliklidir. Mihrap da ise bitkisel bezeme ve mukarnasl‎ kavsaraya yer verilmi‏tir.
  
  Giri‏ kap‎s‎ üzerindeki kitabe, caminin 1885 y‎l‎nda onar‎ld‎ً‎n‎ bildirir. فçteki iyi kalabilmi‏ kalmi‏i süslemeler de bu y‎llara ait olmal‎d‎r.
  
   
• فskender Pa‏a Camii:
  
  Trabzon'da üç kez Valilik yapm‎‏ olan imar etkinlikleri ile ünlü فskender pa‏a taraf‎ndan 1529 y‎l‎nda medresesi ile birlikte yapt‎r‎lm‎‏t‎r. Medrese ile caminin bat‎s‎nda bulunan mezarl‎k, yol geçirme çal‎‏malar‎ s‎ras‎nda y‎k‎lm‎‏t‎r. فyi bir ta‏ i‏çiliًine sahip olan yap‎ erken osmanl‎ camilerinin plan tipini yans‎t‎r.
  
  Geni‏ bir alan içersine in‏a edilmi‏ olan camii, ters T planl‎d‎r.Yap‎n‎n etraf‎n‎ kal‎n çevre duvar‎ çevirmektedir. Camii avlusuna kuzey ve doًudan girilir. Fakat kuzeydeki kap‎s‎ taç kap‎ vazifesi gِrmektedir. Evvelce avlunun saً‎nda فskender pa‏a medresesi yer al‎rd‎. Fakat günümüzde sِz konusu olan bu medreseden hiç bir iz kalmam‎‏t‎r. Giri‏ kap‎s‎ üzerinde bulunan H.1300(1882) tarihi, yap‎n‎n tamir ettirildiًi y‎l‎ gِsterir eserin bu tarihten sonra büyük deًi‏iklik ve onar‎m gِrdüًü anla‏‎lmaktad‎r. Bat‎daki son cemaat yeri 1973 y‎l‎nda eklenerek yap‎ya iç mekan geni‏liًi saًlanm‎‏t‎r. Bu bِlümün ِnünde, bahçede gِrülen mezar, camiyi yapt‎ran فskender pa‏a'ya aittir.
  
   
• Ahi Evren Dede Camii :
  
  Boztepe semtinde olup küçük bir camidir. Caminin ِnemli bir mimari ِzelliًi yoksada tarihi bir deًeri vard‎r. Camii ismini Ahi Evren denen zattan alm‎‏t‎r. Bu zat‎n türbesi caminin biti‏iًinde kare planl‎ ve üzeri büyük bir kubbe ile ِrtülmü‏tür.
  
   
• H‎z‎rbey Camii :
  
  Bu eser H‎z‎rbey mahallesinde yer almaktad‎r. Yap‎n‎n ve mahallenin bu isimle an‎lmas‎ Trabzon'da valilik yapan H‎z‎r Bey'den ِtürüdür. Kare planl‎ olan yap‎ H.1213(1789/99) y‎l‎nda yapt‎r‎lm‎‏t‎r. Mimar اetinta‏'‎n raporuna gِre; camiinin hicri 1298(1880) senesinde halk taraf‎ndan yapt‎r‎ld‎ً‎ sِylenir ise de bu tarih tamir kitabesidir. Eser, 1970 y‎l‎nda tamir ettirilmi‏, H‎z‎r Bey Camiini onarma ve ًüzelle‏tirme derneًi'nin ِncülüًünde Camii avlusu düzenlenmi‏, son cemaat yeri geni‏lettirilerek as‎l bِlüme uyumlu olarak yeni ek yap‎ kuzey taraf‎na 20.YY.‎n sonunda (1998:1999) yap‎larak daha fazla cemaate hizmet verecek hale getirilmi‏tir.
  
   

• اar‏‎ Camii :
  
  Bu camii, kendi ismi ile an‎lan çar‏‎ mahallesindedir. Barok-Ampir tarz‎nda olan camii.H.1255(1839)tarihinde Trabzon valisi Hazinedar Zade Osman pa‏a taraf‎ndan yapt‎r‎ld‎ً‎n‎ kuzey kap‎s‎ üzerinde bulunan kitabesi belirtmektedir.
  
  Kal‎n ta‏ duvarl‎ olarak yap‎lm‎‏ olan eser, dikdِrtgen planl‎d‎r. Camiinin mihrab‎ ve mimberi mermer i‏lemelidir. Son cemaat yeri kemerle ve üç kubbeden meydana gelmi‏tir.
   

  
  
   

     Kaynak:Trabzon Turizm il mudurlugu web sitesi

  Bu sitenin son güncelleştirilme tarihi 04/01/08