Kentin batı girişinde bulunan yapı anıt-müze olarak hizmet vermektedir.
İstanbul'un Latin'ler tarafından işgalinden sonra kaçan ve Trabzon'da
1204 yılında devlet kuran Komnenos ailesinden Kral I. Manuel (1238-1263)
tarafından 1250-1260 yılları arasında (13.yy.) yaptırılan ve bir
manastır kilisesi olarak inşa edilmiştir. 
Osmanlı döneminde camiye dönüştürülmüş,1926-1918
yılları arasında Rus işgalinde askeri depo olarak
kullanılmıştır.1958-1962 yılları arasında Edinburg Üniversitesi ve
Vakıflar Genel Müdürlüğü işbirliği ile restore edilerek 1964 yılında
müzeye çevrilmiştir. Cumhuriyet mahallesi zeytinlik sokakta bulunan bina yirminci yüzyılın başlarında rus asıllı bir zengin tarafından yaptırılmıştır. 1923'ten sonra hazineye kalan bina uzun yıllar Kız Meslek Lisesi olarak kullanılmış 1987 yılında müze olarak kullanılmak üzere Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsis edilmiştir.
